×
Home Collectie Events Over ons Contact

Georg Flegel (1566-1638)



Georg Flegel (1566-1638)

Stilleven in een stenen nis met een roemer, een halve walnoot, suikerstokjes en een vlieg

Dit kleine schilderij van Georg Flegel is bedrieglijk eenvoudig. In een ondiepe nis verschijnen een roemer, een gehalveerde walnoot en enkele suikerstaafjes. Licht komt van links naar binnen en werpt schaduwen op de muur aan de rechterkant. Een vlieg is naast de suiker geland en geeft de enige duidelijke suggestie van beweging of het verstrijken van de tijd in de scène.

Net als in de tafelstillevens van Flegels Vlaamse tijdgenoten Osias Beert (c.1580-1624) en Clara Peeters (c.1589-1657) is de ruimtelijke relatie tussen de elementen van de compositie en de setting gemanipuleerd om te zorgen voor een beter zicht op elk object. De ruimte in de nis lijkt alsof deze naar de kijker is gekanteld en de walnoot en suiker worden bijna recht tegenover elkaar gezien. Deze kwaliteiten worden vaak geassocieerd met de naïviteit van het vroege zeventiende-eeuwse stilleven, maar dit stilleven in een nis kan gezien worden een even complexe als verfijnde studie van licht. Flegels grootste interesse lijkt dan ook te zijn geweest hoe licht interacteert met een glas wijn - hoe het wordt weerspiegeld in de ronde kom van de roemer, hoe de binnenruimte van het glas wordt ingestort door de vervorming van de vloeistof en het licht, en hoe de reflecties die zich uitstrekken vanaf de rand van het glas de lichtbron onthullen; het is daglicht dat binnenkomt door de ramen tegenover de nis. De eenvoud van Flegels palet, beperkt tot bruin, oker en grijstinten, benadrukt de complexiteit en doorschijnendheid van de lichteffecten.  

Georg Flegel was de zoon van een schoenmaker, geboren in Olmütz, Moravië, in 1566. Misschien vanwege zijn aanhankelijkheid aan het protestantse geloof verhuisde hij ergens na 1580 naar Wenen, toen de effecten van de Contrareformatie onvermijdelijk werden in Olmütz. Flegel werd assistent van de Vlaamse schilder Lucas van Valckenborch (1535-1597) in Wenen en verhuisde omstreeks 1592 met hem naar Frankfurt, waar hij stoffering en andere elementen leverde voor Valckenborchs landschappen en seizoensreeksen.  Frankfurt was een belangrijk artistiek en uitgeverscentrum en had een grote invloed op de aard van Flegels carrière.  Ook Joris Hoefnagel (1542-1601) werkte rond deze tijd in de stad en illustreerde verhandelingen over de natuurlijke wereld met zorgvuldig geschilderde en vaak illusionistische stillevens, welke door velen beschouwd worden als de voorlopers van het onafhankelijke stilleven. De botanische en zoölogische illustraties van Carolus Clusius (1525-1609) werden ook rond deze tijd in Frankfurt gepubliceerd. De families Valckenborch en Flegel lijken meer dan alleen een professionele relatie te hebben gehad, aangezien Lucas' broer, Marcus, in 1594 peetvader werd van Flegels oudste zoon. Onder zijn leerlingen waren zijn zonen Friedrich en Jacob, evenals Jacob Marrell in 1627. Flegel stierf in Frankfurt in 1638.

De contemporaine theoreticus Joachim von Sandrart (1606-1688) merkte op dat zijn stillevens vooral populair waren in Nederland en dat hij door zijn snelle schilderkunst de grote vraag naar zijn werken kon bijbenen. Terwijl stillevens zijn voornaamste interesse waren, kan hij ook portretten hebben geschilderd, zoals gesuggereerd door een gravure van Eberhard Kieser (1583-1631).

Een zeer vergelijkbaar schilderij in onderwerp en compositie is een stilleven met een roemer een pijp en tabak in een nis in het Historisches Museum Frankfurt.

provenance:
Van Diemen, Berlijn, circa 1920
Privécollectie
Sotheby's New York 24 january 2002, waar het als lot 165 werd verkocht aan Johnny van Haeften
Diens catalogus, Johnny van Haeften Thirteen, December 2003, nummer 11
Aangeboden op TEFAF Maastricht waar het werd aangekocht door de voormalige eigenaar
 

Georg Flegel (1566-1638)
Prijs op aanvraag
Periode
ca. 1610-1630
Materiaal
Olieverf op paneel
Afmetingen
20 x 15.2 cm

Wereldwijde verzending mogelijk


Ontdek ook


Frans Empire Tafelstuk
Prijs op aanvraag
Franse Empire Discus Kroon
Prijs op aanvraag